Ena enn move'zer dan ler...

Aret krwar ki zanimo ena relizyon !


Ala enn lexanp kouma bann lespri Morisyen fonksyone.

3 zenes finn masakre enn seval kouma bann barbar ek premye zafer ki mazorite morisyen anvi kone, li zot non. Pa pou kone ki sann'la, me pou kone ki zot relizyon.

"Zot pe dir" trwa laskar zot travay sa. Laskar pou bann morisyen sinonim mizilman. Malbar = indou. Kreol = kretien. Ek sinwa = budis. Drol fason definir bann mo !

Pa akoz ou apel Muhammad ki ou enn mizilman, ouswa Zezi ou enn kretien ouswa Krishna ou enn indou. Enn kretyen dan enn pei arab, li pou ena enn non arab. Buku mizilman dan indonezi ena bann non non-arab.

Enn non an arab, bann kamarad, pa vedir enn mizilman. Ou enn mizilman dapre, pa zis ou bann aksyon, me ou bann panse osi. Ek mo krwar tou relizyon fonksyonn koumsa.

Pena okenn relizyon ki dir agres ou prosin, fer linzistis ek viv kouma egoist. Sa moman kot enn dimounn ena enn panse sadik, zis enn panse, pou tret enn imin ouswa enn zanimo dan enn tel'fason, li nepli "relizye".

"Bondye komann twa fer lazistis, fer bon anver lezot ek done kouma enn fami donn enn fami." (Coran Chap 16 Verse 90)

Bizin osi pa ekzazere ek dan eksitasyon dir ki bann kriminel pena relizyon. Li pou enn insilt anver nou bann kamarad ate, agnostik ek de'ist.

Si zot byen bizin apel bann'la par enn relizyon, pou satisfer zot labitid degoutan, alor apel li satanik ek pran zot bondye pou satan. Vinn inpe plis kreatif !

A'vredir, bann'la finn degrade a'tel'pwin, ki zot finn retourn kouma bann zanimo ki nepli konn fer diferans ant seki bon ek seki move. Zot tou sinple'man bann zanimo... danzere, ki nou bizin separ zot depi nou sosyete.

Bann mantalite inn ler pou zot koumans sanze. Aret krwar ki zanimo ena relizyon ! Nou pre pou met lipye dan 2009 matlo !

Tahir Hussen Pirbhay
www.pirbhay.com
tahir.pirbhay@gmail.com
26 Septam 2008

La'sante

Komers Manze

Nou pe viv dan enn pei kot bizin dir pena okenn kontrol lor bann marsan, sirtou kote alimantasyon.

Nou ledwa kitfwa tro tiginn pou konte komye fwa nou finn anpwazone avek bann manze lor sime. Sa fer mwa rapel enn move souvenir dan Lenn...

Souvan zot pran lexanp ki Moris li enn Lenn an minyatir, me krwar mwa, li pa enn flatri me enn insilt. Nou pa Lenn, ek nou bizin pa imit Lenn !

Apre bann problem avek bann prodwi sinwa lor marse, ek enn marsan ki servi tintir dan kalamindas, san ki nou bliye kantite dal'puri ek roti ki anpwazonn santenn dimounn tou'le'zour, inn'ler pou vinn pli sever lor, pa zis bann marsan anbilan, me tou seki apel komers manze.

Bizin met plis inspekter lor sime, fer bann test, pa donn tou dimounn permi bonaveni san asire ki zot ena enn bon ledikasyon lor izyenn.

Bizin aret konpar nou avek bann komeraz. Pran bann bon lexanp depi kot kapav ek tir maximam leson ki posib lor nou bann erer, ek seki pou lezot.

Viz lesyel pou o'mwin nou resi aterir lor some pli ot'montay.

Tahir Hussen Pirbhay
www.pirbhay.com
tahir.pirbhay@gmail.com

Televizyon

Bann abone merit enn meyer servis

Bann dimounn ki ena TNT pena okenn mwayen pou konn programasyon bann senn dizital sof atraver internet lor sitweb MBC, me la osi pa finn met programasyon pou tou bann senn.

Nou remote control finn vinn koumadir enn konsol video game. Pe bizin res pez bouton pou sanz senn a sak fwa pou fer sir ki nou pa pe rat enn bon program lor lezot senn.

Ena fwa par flouk nou resi tom lor enn match andifere Premier League lor MBC Sports Channel, ousoi enn dokimanter byen interesan lor l'Ind lor MBC4 (Astha/DD Bharati), ousoi enn deba lor bann aktialite politik internasyonal lor MBC8 (France 24).

Enn lot problem ki ankor pli grav, tou dimounn ki ena lantenn pe bizin pey Rs 100, mem si zot pena dekoder TNT. Li enn linzistis parski zot tou pe pey parey, me pa zot tou ki pe kapav get parey.

Bann abone merit enn meyer servis sirtou ki li peyan. Pou premye problem, MBC bizin trouv enn fason pou ki tou dimounn kapav konn davans bann programasyon lor sak senn dizital, par exanp a'traver bann lagazet, bann radio MBC ek osi lor so sitweb.

Ek pou dezyem problem, pou met enn term sa linzistis ant bann seki ena dekoder ek seki pena dekoder, swa : a) bizin ena enn senn analog pou sak senn dizital pou ki tou dimounn ki pe peye kapav get parey, ouswa b) sak dimounn ki pe pey Rs 100 gagn enn dekoder.

Tahir Hussen Pirbhay

pibliye lor lemauricien lindi 22 septam 2008

A nou ekrir listwar

Kot bann minorite grinp lor puvvwar

Le premye Mars 2008, nu finn temway enn nuvo fenomenn lor plan politik kot Per Gregoire, lider FCM, finn reini plis ki 30 mil dimounn (mem si zot dir zot pa enn grup politik).

Lot kote, lider FSM ti reini enn bon kantite mizilman dan Plaine-Verte. Fodre azout MMM, MSM ek PTR zot bann dimounn ki zot finn gagne dan zot miting pou ki kapav vinn lor mem nivo avek FCM/FSM.

Si FCM deklar li finalman kouma enn group politik avek pou lider Per Gregoire, ek fer enn alyans avek FSM, sa trwa "fami" ki tou'le'tan vire tourne vinn o'pouvwar ek sakenn son'tour kraz bann minorite pou koumans perdi zot valer ek linportans.

Enn lalyans FCM/FSM sirtou avek enn lot parti politik, pou ena kapasite ekrir enn nouvo listwar dan Moris kot enn minorite kapav vinn premye minis ek amenn bann sanzman pozitif : batir fondasyon meritokrasi ki ziska zordi li zis sel'man enn "mo".

An pratik dan Moris, mem dan sekter prive, ena "backing" ek kominalis.

Enn'sel kestion mo ena pou bann seki pans lekontrer, dan Moris ena anviron 50% indou. Komye % indou ena dan sekter piblik ?

Si nou ouver bann ansyen dosye rekritman dan sekter piblik ek nou get enn kou komye "form 4" ek "form 5" inn gagn travay dan sekter piblik, me bann pli bon "form 5" ek "HSC" pa finn selekte akoz zot apartenans relizye, lerla Morisyen pou konpran ki kalite krim kominalis zot fer dan sa pei'la.

Komye dimounn ki ti deza inskrir zot non pou vinn infermye, par exanp, finn trouv zot kamarad lekol ki pa finn mem fer form 5 dan zot iniform pe travay tandi ki zot, zot pe bizin fer bann travay ki zot pa merite ?

Ek zot koz demokrasi... ek zot koz meritokrasi. Bann bel bel parol politisyen. Zot ki byen souvan, zot parol pena enn sou'valer !

Sa bann pratik'la'mem ki finn donn nesans FSM ek FCM ek bann lezot parti minoriter. Esperon ki zot zwenn parski ansam zot pou vinn pli for.

Tahir Hussen Pirbhay
www.pirbhay.com
tahir.pirbhay@gmail.com

Anprizonn zot pou lavi !

Krim kont enn inosan san defans

lil moris finn boulverse par devwal'man enn video kot nou trouv enn seval finn masakre par bann barbar san pitye, ki finn fer lign'an'tet lor nou bann lagazet weekend dernye.

video'la finn exibite lor youtube.com kot tou bann internot a'traver lemond vizite.

sa explik de'zafer :

1) bann barbar'la santi zot fyer seki zot finn fer ek

2) akoz zot, bann etranze ki boukou pa mem kone ki lil moris exis, pou fer enn fos imaz lor nou ti'zil ki dan moris ena bann dernye sovaz ki reste.

premye kestion ki enn etranze pou poz li, si lor enn inosan san defans zot kapav fer enn akt parey, alor lor enn imin...

eski li pa parey koumadir zot pe pran enn ti baba, zour li gro gro betiz, koup so likou ek bril li ? tou'le'de zot inosan ek san defans !

tou dimounn ki ena limanite dan zot, kan zot get sa video'la, zot kapav vomi zot trip, demoralize, tromatize ek zot larm kapav koule.

ou pa bizin enn proprieter zanimo pou afekte par sa krim la. prefer ou pa enn proprieter zanimo si ou pa kapav elve li ek tret li avek dinite. si zot zanfan vinn enn fardo pou zot, eski sa tret'man'la zot pou donn li ?

seki nou, morisyen, pe per dan tou'sa, nou trouv sa bann lame'sal'la sorti lor kosyon ek zot "case" res ranvwaye ziska ki li teign kouma plizir lezot ka ouswa, zot gagn zis enn lamann banal.

si dan moris ti ena lapenn'de'mor, mo sir ek sertin, si nou fer enn sondaz apre enn tel'krim, lamazorite morisyen ti pou vot pou donn lamor sa bann kriminel'la.

malerez'man li pa le ka dan moris. seki nou, bann morisyen, bann imin avek leker ek konsyans demande, ANPRIZONN zot pou lavi.

zis sa opsyon'la pou kapav rann zistis anver enn inosan san defans, ek repar nou pei ek nou lepep so limaz lor plan internasyonal.

nou an dey tan ki lazistis pa fer zistis !

Tahir Hussen Pirbhay
www.pirbhay.com
tahir.pirbhay@gmail.com

Beebeejaun - Zako dan Lamizik

Parti travayis ki ti gagn mazorite vot bann mizilman (ki ti byen sokan) finn desevwar so bann elekter apre lexersis remaniman ministeryel. Bann mizilman inn dekouyone. Zot ena santiman ki ankor enn fwa finn pran zot pou bann inbesil.

Zot finn les zot anporte par enn orater ki konn sedwir lafoul, ki metriz lar koz manti ek met dan siro.

Kitfwa zis samem ki Ramgoolam piti ena plis ki Ramgoolam papa…

Rashid Beebeejaun pe esey fer lanasyon morisyen krwar ki pena okenn malez mizilman apre sa remaniman ministeryel-la. Sa montre, ankor enn fwa, kouma li absan lor terin ek kouma li byen lwin depi lemond mizilman (ki finn met zot konfyans dan li).

Li mem ki, kan ena eleksyon, pou galoup partou partou dan tou sime dan Plaine-Verte ek Port-Louis, ek devan lantouraz lekol kot bann elekter pou al vote, li pou tir so ledan… Esperon dan prosenn eleksyon bann mizilman pa pou les zot anporte par reyonnman so bann ledan ek par so non.

Lot kote, Reza Issack pe fer so travay port-parol mizilman ase byen. Li pe pas mesaz fristrasyon bann mizilman ki enn gran realite. So apartenans dan Parti travayis pa met enn la tres kolant lor so labous ousoi fer li vinn enn manter ouswa enn lèche-botte.

Avek Ramgoolam, pei-la pe retrogade. Nou pe retourn an aryer ek pe repet le pase, kot gouvernman mem organiz li dan enn fason kominalis. Dimounn per pou koze ek denonse alor ki Navin pe flate ki li ki finn amenn demokrasi dan pei. Bann dimounn viv avek freyer pou demann zot drwa kan sa gouvernman-la o pouvwar. Enn sansasyon koumadir nou pe viv dan enn pei avek enn diktater.

Nou pe atann 2010 avek enn labouzi rouz,

pou fer travayis trouv rouz…

Nepli kapav met nou konfyans dan rouz,

sinon nou pa pou aret trouv rouz !

Mizilman organiz twa byen ek vot avek lintelizans. Twa ki souvan fer tou seki posib, mem pran loan pou anvway to piti deor parski sa pei-la zame finn konsider twa kouma enn Morisyen ! Inn ler pou tir labou, lamar ek bann lezot malpropte, ek vot bann nouvo politisyen ki ena kalib.

Arete avek sa 3 non ki toultan vinn o pouvwar-la.

Tahir Hussen Pirbhay

pibliye lor lemauricien zedi 19 septam 2008

Lapli Toransyel 17 Septam

Bon desizyon ousoi bon leson

Lonorab Vasant Bunwaree, nouvo minis ledikasyon, finn azir byen vit lor kondisyon klimatik boner gramatin 17 septam ek anonse ki pena lekol akoz lapli toransyel.

Eski li akoz kouma laplipar dimounn pe dir, li enn veteran ki byen experyanse ?

Ou byen sinple'man akoz nou finn gagn enn premye lexanp move-desizyon mars dernye lor lapli toransyel parski ti ena bann kriter ki ti bizin respekte pou pran enn tel desizyon ?

Si Lonorab minis Gokhool ti touzour minis ledikasyon, sertenn'man samem desizyon li ti pou pran. Seki kitfwa, nou ti bizin, ti enn premye experyans. Lerla ki nou finn kone ki bann defayans ena dan sa sistem'la.

Kifer zis zelev ?

1) Zanfan pa al lekol, byen bon. Lontan nou ti ena bann gran fami avek plizir paran res anba enn sel twa. Me aster laplipar bann nouvo koupl ki pe debout zot viv tousel dan enn lakaz. Ki sann'la pou asir bann zanfan zot sekirite dan lakaz, anpes zot al lor sime, al kot bann pon, canal ousoi larivyer kouma enn abitan Mon-Gou ti pe dir lor enn radio prive le 16 septam ?

2) An Mars dernye, ti ena enn zelev ki ti trouv lamor. Me ti ena plizir adilt. Personn pa a'labri bann danze lapli toransyel.

Si parey kouma siklonn, nou met bann klas lor lapli toransyel pou determine kan bann travayer kapav al travay ek kan zot pena pou ale, pou res touzour enn gran problem lor ki'sann'la pou vey bann zanfan zot sekirite. Pa zot tou an mwayin pou pey enn dimounn vinn vey zot zanfan lakaz.

Sel solisyon pli fasil ki kapav dedwir, swa mari'la swa fam'la zet enn "sick" pou res ar piti lakaz... Ziska ki bann otorite ariv trouv enn solisyon pou sa nouvo problem'la.

Tahir Hussen Pirbhay
www.pirbhay.com
tahir.pirbhay@gmail.com

pibliye lor lemauricien zedi le 25 septam 2008

Pou Minis Ledikasyon

Introdwir Klas "Fraternite"


Bann lekol ek kolez finn vinn bann lizinn kot pe fabrik bann robo ki program zot lavi zis lor enn sel vizyon : fer plin kas.

Konpare avek avan, bann morisyen zordi zour boukou fwa pli byen edike, me si sikse akademik vedir enn sosyete pli sivilize avek bann lespri ranpli ar sazes, kouma nou explik plis vyolans, koripsyon, vol, perversyon, divors, swisid, problem mantal ek insekirite dan nou ti'zil ?

Avan, kan pa ti ena loportinite pou fer plis kas ek kot laplipar dimounn ti pe viv byen modest, dan enn lakaz ti ena plizir paran ti pe res ansam. Ek laplipar'di'tan, zis bann zom ti pe al travay. Alor bann zanfan ti pe byen ankadre par lafami ki ena letan pou montre zot bon manyer, moral, relizyon, ek ki sa vedir viv kouma enn bon imin lor later.

Aster ki ena plin loportinite pou anrisi zot, zom ek fam viv tousel dan enn lakaz avek zot zanfan ek tou'le'de bizin travay pou ki zot kapav pey zot lakaz so lwaye ousoi lorn, ek donn zot zanfan tou bann dernye teknolozi ki zot bizin kouma par exanp, ordinater, portab kamera, video game, mp4, parabol, internet 24/24...

Paran, zot panse ki kan zot donn zot zanfan sa bann zafer'la, li pou ranplas zot labsans dan enn fason pozitif kot zot bann zanfan pou vinn pli intelizan ek devlope dan sosyete. Ek osi, pou zistifye zot'mem anver zot'mem ki zordi'zour pa kapav viv kouma avan parski lavi tro dir, alor donn tou seki zanfan la oule pou ranplas zot labsans. Ena enn lot kategori paran ki akoz zot vwazin ek zot fami pe donn zot zanfan tou bann dernye teknolozi, zot osi bizin fer parey. Sinon zot zanfan pou res ar'yere.

Ena zis enn mwayin pou ranplas sa mank'man dan ledikasyon moral ek spirityel dan bann zanfan, li a'traver nou sistem ledikasyon. Nou sistem ledikasyon bizin mars avek letan. Li bizin evolye pou ki tou'le'tan li kapav reponn avek seki sosyete bizin. Si dan tou lekol ek tou kolez, zot introdwir enn klas omwin 30 minit par zour, kot zot montre bann zanfan depi zot pli tipti laz ziska bann nouvo adilt, kouma viv dan lape, lazistis ek lamour lor later, sa pou kre bann imin ek non pa bann robo.

Dan sa klas la, bann edikater pa pou rakont bann zistwar depi diver relizyon, me rakont bann zistwar ki al direk lor bann valer ek moral san linflyans okenn relizyon. Enn klas kot tou zanfan zwenn, ki li indou, mizilman, katolik, protestan, budist, tamil, ek bann lezot relizyon, pou aprann viv ansam. La, bann zanfan pou aprann fraternite.

Premye enn dimounn bizin vinn enn bon imin, bizin inzekte limanite dan li, fer enn vaksin pou asir zot lasante moral tan'ki zot lor later, lerla li pou vinn enn bon indou, mizilman, katolik, protestan, eksetera. Sinon zot pou kontinye vinn bann pli pir fanatik, rasis, kominalis, ek degrade ziska ki zot pou vinn kouma bann lezot zanimo, ki pa konn fer diferans ant seki bon ek pa bon.

Enn klas kot devlop zot kreativite, fer zot desine, ekrir bann zistwar, mont bann sketch, sant bann sante lor fraternite, lamour, ek limanite. Nou sistem ledikasyon li dekouraz lar parski li "business-minded". Li kre konpetisyon ant bann zanfan pou gagn plis sikse akademik. Mem apre lekol bann paran anvway zot zanfan pran enn ouswa plizir leson par zour, seki detrir bann zanfan zot lanfans, zot imazinasyon ek kreativite.

Enn klas ki sak mwa omwin enn fwa organiz enn randone sak samdi, pou amenn zot lor terin, lor sime kot zot kapav ed bann dimounn demini ek protez lanvironn'man. Montre zot la'realite. Fer zot abitye avek fer la'sarite, ed zot prosin ki li enn imin, ki li enn zanimo. La'sarite pa vedir zis donn larzan me enn sourir anver enn zanfan pov, ed enn dimounn travers sime, zwenn bann gran dimounn ki finn retrete, ki pe viv enn lavi solitid ek demoralize dan bann sant spesyalize, zwenn bann orfelin, zwe ar zot, koz ar zot... zot ki mank lafeksyon ek lantansyon.

Enn klas kot zot pou aprann kouma ek ki bizin konsome pou gard zot an bonn la'sante. Kouma bizin dir non lor bann intoxikan. Kouma ek kan bizin koze, avek zot paran, avek zot profeser, avek bann etranze, avek zot kamarad eksetera. Ek kan ariv konze lekol, lekol kontinye ouver ek invit bann zelev vinn prodwir zot, vinn exprim zot kreativite, donn enn form zot bann imazinasyon, invit bann gran piblik vinn get zot fer bann "show" pou fer bann kolekt larzan afin ki zot kapav fer bann travay sosyal kouma organiz bann dezene pou bann pov ek orfelin.

Enn klas ki mo imazine, kot tou bann zelev pou galoupe pou pa anretar, lame dan lame, avek enn sourir. Apel li FRATERNITE, pou enn meyer landime.

Si bann profeser pe revolte kouma bann rebel ou byen kouma bann zelev ki refiz fer zot "classwork" dan sa 30/40 minit anplis par zour'la ek pe demann minister fer bann zelev osi reste, kifer dan sa letan anplis'la zot pa organiz enn tel'klas ?

Trant minit par zour kapav sanz enn nasyon.

Tahir Hussen Pirbhay
www.pirbhay.com
tahir.pirbhay@gmail.com

Foutborl

Nou pe bat lamok

Samdi avan, Club M finn sibir enn defet imilyan 4-1 dan nou pei kont enn lekip preske mem nivo ki li, Tanzani.

Lekip tanzanyen finn fer Club M paret kouma dir enn bann bater lamok.

Pourtan Club M pa mank bann bon eleman. Seki dan bez, li pa nouvo, pa bizin mikroskop pou trouve, li Club M so taktisyen.

Kan pe zwe lor nou terin avek lobzektif ranport match, sirtou pou pa terminn dernye dan group, sa pa vedir bizin zwe foul atak koumadir bann zanfan lor sime pe bat lamok, zwe enn match iltra ouver depi premye minit, ziska ki defans lamem ouver byen mem !

Sak sans ki Tanzani finn gagne paret koumadir finn servi zot lor plato ek finn byen "ouver" Ashok… so taktik.

Ena de opsyon : swa avoy Ashok al bat lamok, swa Club M.

Tahir Hussen Pirbhay

pibliye lor lemauricien merkredi le 17 Septam

Drwa'd'lom

Ankor enn fwa bannla fane dan Pakistan…

Ankor enn evennman deplorab depi enn pei kot mazorite popilasyon mizilman…

Pakistan li nimero enn dan lemond lor bann krim kont bann kominote minoriter. Souvan lor bann media nou tann bann atak kont kominote Shia me laverite li boukou pli pir.

Dapre enn kominike Abid Khan ki responsab lapres bann mizilman Ahmadiyya, nou finn konn enn trist nouvel ki finn fek arive dan Pakistan.

Dr Abdul Mannan Siddiqi finn asasine kan li ti pe travay dan lopital Fazl-e-Umar, Sindh. " Li enn grav trazedi ", Abid Khan dir. " Li ti enn vre serviter limanite ek finn viv so lavi dapre dikton Ahmadiyya "Lamour pou zot tou, La'enn pou personn". So lamor ti sinpleman akoz li ti enn mam [ki kontan lape] dan kominote Ahmadiyya. "

Sa fer kinzyem dokter Ahmadi depi 1981 ki finn touye par bann extremist dan Pakistan zis akoz zot apartenans relizye. Bann extremist pres ek pratik la'enn kont la kominote Ahmadiyya, konparab avek bann extremist ki dan Indonezi, enn lot pei kot mazorite popilasyon mizilman.

Depi depar Parwez Musharaf bann extremist pe komet plis krim dan sa pei barbar-la. Demokrasi li danzere dan enn pei ki ena boukou terorist degize an mizilman ek zot lider degize an pret mizilman. Listwar inn montre ki zot mem kapav abiy an fam !

Apart fer zot pei vinn pli aryere ek penaliz lepep pakistane an zeneral, pena okenn lezot rezilta pou sa atak-la. Pena nanye ki pou kapav aret enn kominote sirtou kouma bann Ahmadiyya pratik zot lafwa ek progrese spirityelman.

Regilyerman Dr Abdul Mannan Siddiqi ti pe ofer bann konsiltasyon ek tretman gratis pou bann demini ek linn pas so lavi ed dimounn. Pakistan finn perdi enn gran serviter.

Pakistan… enn pei kot ena bann dimounn ki fer la'ont bann mizilman.

Tahir Hussen Pirbhay
www.pirbhay.com

pibliye lor lemauricien lindi 15 Septam 2008

Montayar

lao laba ant bann kolinn ek montay
enn ti vilaz santenn lakaz
fil otur enn sime serpante
trankil zot truv Porlwi anba zot lipye

premye zenerasyon montayar travay later
fer pus kann, legim ek zanana
dezyem zenerasyon : kamyoner
trwazyem, dan pulaye enformatik

lao laba nanye pa arive sof seki repete
bann biz biz ek bann zistwar fami
zom al travay, fam okip lakaz ek piti
ek bann mamzel ansene, regar efronte

bann montayar zot travay dir
mont blok lor blok pu gagn valer
seki ris gagn fam kler ek seki mizer
al res dan lavil kot belmer

paran ris zot tifi gagn demann fasil
paran mizer koumadir finn gagn lotri
lao laba zot lavi sinp... primitif
travay manze bwar maryaz ek fer piti

zenn'zan amater futborl ek konsol
sms ti'kopinn ki zwenn kan al lekol
boliwud, televizyon, akro parabol
seve a'la'manyer, imitasyon bann akter

mamzel prizonye pu loner lafami
zot regar fer gratsyel lintelizans degringole
zot dife mari for, koste ar zot, u brile
sakuy zot, pa kone komye zom tonbe

mama dan lakwizinn pe kwi manze
mamzel bizin res zoli ek finn
aprann makiye, abiye ek sedwir
bann zelev devue, zot profeser tele

lao laba tu zenn'zan seki pase
finn pas dan grif bann prizonyer
lao laba tu etranze ki vwayaze
dir zot finn fer enn nuvel dekuvert

lao laba ant bann kolinn ek montay
bann montayar zot fer parti lanatir
avek zot tifi kuma bann fri sovaz
atiran, exotik...

les dan lespri enn memwar
dan leker enn pasyon
ek dan labus enn gu
amer


© Tahir Hussen Pirbhay
(Kabir Hussen)
www.pirbhay.com
tahir.pirbhay@gmail.com
Zedi 28 Ut 2008

KREOL / ENGLISH

Enn karikatir imaziner

Loter enn lartik ki ti pibliye lor Le Mauricien le 21 out 2008 - so tit : Beauty lies in the bla bla bla… - fer mwa pans bann isterik ki servi bann gro gro mo, fer bann gran lamantasyon ou plito enn ekzazerasyon kouma dan bann fim "indien".

Inpilsif, li sit enn fraz san pran an konsiderasyon so kontex parski li anvi ziz sa boug kinn deranz li (mwa) kouma "rasis".

Pou donn lexanp pou montre ki koz angle frekaman pa vedir enn bon aksan ek siperyorite laksan kreol morisyen, mo ti pran lexanp bann Indyen depi l'Inde ek dir ki kan zot koz angle, zot sonn vilin. Li enn realite ek pena la'ont ladan. Parey kouma si nou konpar laksan franse Canadien ek franse Franse… Enn kamarad ti rakont mwa kouma sa ti koz li ek so bann kamarad etidyan problem kan zot ti iniversite. Zot profeser ti enn Indyen ek kan li ti pe explike, personn dan klas pa ti pe konpran. Sitan bann zelev ti pe aret li ek demann li re'explike, pov boug ti pe krwar ki bann zelev ti pe pran plezir avek li, ek li ti tret bann Morisyen "sovaz". Alor ki sannla rasis ? Si, par exanp, enn Indyen depi l'Inde ena pou pronons "tank" ek "thank" dan mem fraz, li pou pronons toulede "tank". Aster imazine li pe servi bann terminolozi informatik !

Dapre loter, si ou pa kontan manz enn manze ki li konpare avek si ou pa apresye enn aksan, alor ou enn "narrow-minded". Si manze-la li enn kwizinn etranzer, alor ou rasis. Ou bizin kouma enn lantonwar pou paret "broad-minded". Seki vedir, pou bizin vinn enn "aval-tou" … Pena kestyon donn priorite ou gou. Lintelizans dapre li vedir enn imin ki pena gou.

Touzour dapre loter, kan li tann de zom (mo pe rod dir "imin") pe koz ninport ki langaz me avek mem aksan, li trouv sa " boring… dull… ". Koumadir avan ki bann Pakistane ek Indyen debark dan Angleter pou rinte, kouma bann travayer Sinwa ek Bangladesi dan Moris, ti mari (enn "punch" word sa ?) " boring… dull… " pou ekout de Angle koze (parski zot ena mem laksan).

Ek kouma dan laplipar fim "indien", akoz li tro long, li fini par komet bann erer. Avan li ekrir sa, li dir " beauty of a language… depends on the flow of words, sweetness " eksetera… Kouma Jean Cocteau ekrir dan Les Parents Terribles : " Se contredire, Georges. Quel luxe ! C'est mon luxe. C'est mon désordre à moi. Laisse-le moi. " Dakor, dakor ! Mo les ou avek ou bann kontradiksyon ek dezord.

Esperon mo pann alim PW avek Prévert so zalimet !

Tahir Hussen Pirbhay

pibliye lor lemauricien merkredi 27 ut 2008 (versyon modifye)